Ağız Kuruluğu “Xerastomia” Nedir ?

 

Ağız Kuruluğu “Xerastomia” Nedir ?

 

 Ağız vücudumuza hastalıkların giriş yollarından bir tanesidir.Tükürüğün antibakteriyel ve fizyolojik etkisinden dolayı hem  bir çok hastalık engellenmekte hem de ağız ve diş bakımı sağlanmaktadır.Ayrıca tükürükle ağız içinin nemli kalması  ve pH dengesinin ayarlanmasında da etkilidir. Tükürük az salgılandığında en zayıf mikroorganizmaların bile üreyeceği bir ortam hazırlanmış olur.

                 Tükürük, besinleri sindirmeye yardımcı olur, dişleri çürükten korur, ağız içinde bakterileri kontrol ederek enfeksiyonu önler, çiğneme ve yutmayı kolaylaştırır.

              Ağız kuruluğuna , dişhekimliğinde  “xerostomia” adı verilmektedir. Tükürük bezlerinin tükürük salgılama fonksiyonlarının azalması sonucu oluşur. Tükürük salgısındaki azalma ağızda oldukça ciddi sorunların oluşmasına yol açabilmektedir.

          Ağız kuruluğu, tedavi edilmediği takdirde ciddi sorunlara yol açabilmektedir. Günlük hayatta pek çoğumuz tarafından önemsenmeyen bu sorun dişeti iltahaplanmalarına  neden olur. Ağız kuruluğu; tansiyon, alerji, antidepresan,  ilaçlarının kullanımı ile yada  radyoterapi ve kemoterapi  sonrası ortaya çıkabilmektedir. Kişide, devam eden dilde yanma, sık susama, ağız kokusu, konuşmada güçlük, protez kullanmada güçlük, tat bozukluğu dudak kenarında çatlama gibi belirtilerle gösterir. Tükürük miktarındaki yetersizlik, tükürük yapısında bulunan kalsiyum  ve fosfat gibi bazı minerallerin de azalmasına yol açar. Minerallerin azlığı diş çürüklerinde artışa neden olur. Ağız kuruluğu bu nedenle hafife alınmamalı ve mutlaka ilgili  hekimlere  başvurulmalıdır.

              Ağız kuruluğuna sahipseniz bu ağzınızı nemli tutmak için yeterli tükürüğünüz olmadığı anlamına gelir. Bu durum özellikle; sinirli, gergin ve stres(korku,panik) altında olunduğu zamanlarda görülebilir. Ağız kuruluğu sorunu kişiyi rahatsız etmesinin yanında daha ciddi problemlere yol açabilir veya ciddi bir medikal durumun varlığına işaret edebilir.

 

Sebepleri:

 

Biyolojik yaşlılık: Bu etkili bir faktördür, ancak tek başına   etkili değildir. Menopozda;hormon seviyelerinin değişmesi  kadınlarda   ağız kuruluğuna yol açabilir.

Sistemik hastalıklar: Astım,Troid bozukluğu,böbrek yetmezsizliği, Romatizmal hastalıklar, Sjogren’s sendromu,( gözyaşı ve tükürük bezlerin yetersizliği nedeniyle gözde ,ağızda ve burunda kuruma ile kendini gösteren, kollagen dokunun yaygın hastalığı), Bağışıklık sistemi hasarı(AIDS), Hormonal bozukluklar(Diyabet), Asabi tansiyon  geçici ağız kuruluğu yapabilir,

Çiğneme kabiliyetinin azalması:Eğer beslenme alışkanlıklarınızda sıvı ve yumuşak gıdalar ağırlıktaysa çiğneme fonksiyonu azalır,.

Tükürük bezlerinin cerrahi olarak çıkarılması

Ağızdan nefes alanlar.

B kompleks vitaminlerinin eksikliği

 

Radyoterapi ve Kemoterapi: Kanser tedavisi için kullanılan ilaçlar tükürüğü kalınlaştırabilir veya ağızda kuruluk hissine neden olabilir.Baş ve boyun bölgesindeki tümöral oluşumlar tedavisinde uygulanan Radyaterapilerede mevcut oluşan ısının tesiri ile ağız ortamında tükürük bezleri atrofiye uğradığı için tükürük akışında azalma görülür.

İlaçlar : (400’ün üstünde ilaç türü ağız kuruluğu yapar; depresanlar, diüretikler, tansiyon ilaçları, antihistaminikler, burun açıcılar, ağrı kesiciler …)

Kafein ve alkol tüketimi: Birçok pipo, puro ve sigara kullanıcısında  ağız kuruluğu görülmektedir.

.

   Belirtileri:

  • Dilde yanma hissi
  • Özellikle kuru yiyecekler için yeme zorluğu
  • Konuşma zorluğu
  • Sık sık  susama
  • Protez kullanmada zorluk.”özellikle hareketli ve tam protezlerde”
  • Dudaklarda çatlaklar ve kuruluk
  • Kötü ağız kokusu
  • Aft
  • Tat almada azalma, bozukluk, metal tadı
  • Burunda ve boğazda kuruma

 

Ağız kuruluğu nelere yol açar?

 

Tükürüğün az olması ciddi problemleri de beraberinde getirebilir;

  • Bakteri plağı ve yiyecek artıkları kolayca birikir. Bu, dişeti hastalıkları ve çürüğü hızlandırır. Tükürüğün kendi başına yıkama-temizleme mekanizması diş yüzeylerini temiz tutmaya yardımcı olur.Ağız kuruluğunda bu mekanizma ortadan kalkar.
  • Tükürük çürükleri önler, diş yüzeyini temizler ve asitleri nötralize eder,ağız ortamında, pH dengede tutulur, böylece  diş  çürükleri önlenir.
  • Özellikle hareketli bölümlü  veya tam protez kullanan  hastalarda sık sık  mukoza irritasyonları,ve epitel atrofiyedir ve dolayısıyla enflamasyon,çatlama ve ülserasyona neden olabilir.Tükürükteki kalitatif ve kantitatif eksiklik sağlıksız ve ağrılı bir ağız ortamına sebep olur. Buda Protezin retansiyonunda   önemli bir rol oynar

 

 

 

 

Ağız Kuruluğu Rahatsızlığı  Nasıl Anlaşılabilinir ?  Ağız Kuruluğu Nasıl Tedavi Edilir?

           Ağız kuruluğunu tedavi etmenin tek kalıcı yolu sebebini tedavi etmektir. Ağız kuruluğunun nedeni ilaçlarsa, doktorunuz reçetenizi veya ilacın dozajını değiştirebilir. Tükürük bezleri düzgün bir biçimde çalışmıyor fakat yinede biraz tükürük üretiyorsa, doktorunuz tükürük bezlerinin  daha iyi çalışmasına yarayacak ilaç verebilir.

Ağız kuruluğunuzun sebebi ortadan kalkacağı zamana kadar veya hiç kalkmayacaksa, ağzınızı farklı şekillerde nemlendirebilirsiniz. Diş hekiminiz size yapay tükürük gibi ağız nemlendiricileri verebilir.hareketli veya tam protez kullanıyorsa, protezler çok temiz olmalı,ağız hijyenine optimal seviyede dikkat edilmeli, beslenme alışkanlıklarına dikkat edilmeli ve gerekirse alt protezlere yapay tükürük  bırakılacak yerler hazırlanmalıdır.

              Kahve, çay veya bazı sodalar gibi ağız kuruluğuna yol açabilen kafeinli içeceklerden kaçınmalı.Tükürük akışını uyarmak için şekersiz sakız çiğneyebilir veya şekersiz sert şekerler emebilirsiniz.

Ağızda kurumaya yol açabileceği için tütün veya alkol kullanılmamalı.

Baharatlı veya tuzlu yiyeceklerin kuru ağızda ağrıya neden olabileceği unutulmamalıdır.

Geceleri nemlendiriciler kullanılmalıdır.

                   Herkes zaman zaman ağzında kuruluk hissedebilir. Bu his kaybolmuyorsa ve devam ediyorsa, tükürük üretiminde bir problem olabilir.

Ağız kuruluğu nasıl kontrol altına alınır?

  • Sık sık yudum yudum su içilmeli. Gece yatarken yanında sıvı içecek, su bulundurulmalı
  • Şekersiz sakız çiğnenmeli
  • Sigara, alkol, şekerli yiyeceklerden uzak durulmalı
  • Yaşanılan mekanın nemi ayarlanmalı
  • Gerekirse eczanelerden temin edilebilen yapay tükürük tabletleri kullanılmalı
  • Bakteri plağı kontrol altına alınmalı
  • Floridli diş macunu, jel, gargara kullanılmalı
  • C vitamini kullanılmalı
  • Bileşiminde alkol ve sodyum lauryl sülfat bulunan ağız ve diş bakım ürünlerini kullanmamalı.